Omaka Classic Fighters 2023

Ooit was het zo bedoeld: ieder oneven jaar op Omaka de Classic Fighter Show plaats en Warbirds over Wanaka met de paasdagen in het even jaar. Dat ging een hele tijd goed, tot de wereld tussen 2020 en 2022 zo'n beetje helemaal stil viel ten gevolge van de Covid-pandemie. Het was voor de historische luchtvaartwereld dan ook een hele opluchting, dat Classic Fighters in 2023* weer doorgang kon vinden.

Het vliegveld van Omaka ligt in de vallei van de Wairau, enkele kilometers ten zuidwesten van het centrum van Blenheim. Iets verder naar het westen bevindt zich Blenheim Airport/RNZAF Base Woodbourne. Omaka beschikt over drie grasbanen, waarvan tijdens de show alleen gebruik gemaakt wordt van RWY-12/30.

* Enkele dagen voor de start van CF2025 waren de weersvoorspellingen voor het noordelijk deel van het Zuidereiland zodanig verontrustend, dat de organisatie niet anders kon dan de show af te gelasten en alvast te beginnen met de voorbereidingen voor CF2027. Deze vindt plaats van vrijdag 26 t/m zondag 28 maart 2027.

Een vliegshow zonder de iconische Spitfire is geen vliegshow. Tijdens Classic Fighters 2023 waren er twee te bewonderen: Deze Spitfire F.IX is in de kleuren van Nieuw-Zeelandse luchtvaart legende Al Deere. De andere Spitfire is een Mark XIV. Deze latere versie is voorzien van een 12-cylinder Rolls Royce Griffon. 
Spitfire F.IX PV270 is akomstig van RNZAF Base Ohakea bij Bulls op het Noorder Eiland. Het vliegtuig maakt deel uit van de Biggin Hill Historic Aircraft Centre. Eén van de vaste vliegers is Squadron Leader Sean Perret. Op de foto hierboven in formatie met 5 Texans van de Black Falcons, het demonstratie team van de Central Flying School, die ook op Ohakea is gestationeerd. 

De 'Al Deere Spitfire' maakte haar show debut hier tijdens Classic Fighters 2009, toen in handen van Keith Skilling. De Spitfire vliegt ter nagedachtenis aan Alan Christopher Deere, geboren op 12 december 1917 in Westport aan de westkust van het Zuidereiland. In januari 1938 trad hij in dienst van de Britse Royal Air Force. Het zou niet lang duren voor dat de geboren jachtvlieger zijn vuurdoop in de Battle of Britain zou beleven. Niet alleen een natuurlijk jachtvlieger, ook zijn leiderschap dwong al vrij snel respect en bewondering af. Deere overleefde de Tweede Wereldoorlog met 17 luchtoverwinningen op zijn conto. Na de oorlog bleef hij de RAF trouw. Hij beëindigde z'n militaire carriere als Air Commodore. Deere overleed op 21 september 1995.

In 1943 werd Deere, inmiddels Wing Commander benoemd tot Wing Leader van de Biggin Hill Wing. Spitfire PV270 draagt de persoonlijke letters 'AL' , die zijn Spitfire IX (EN568) ten tijde van periode als Wing Leader op dat beroemde RAF-vliegveld.

De Spitfire F.XIV NH799/T (ZK-XIV) van de Chariots of Fire heeft Omaka als thuisbasis. Het had niet veel gescheeld of  deelname aan de show was niet door gegaan. Op de donderdag voorafgaande aan de show maakte Frank Parker een testvlucht. Na enkele passes begon de Griffon zeer onregelmatig te lopen en met een spoor van uitlaatgassen maakte Parker een geslaagde voorzorgslanding op het nabijgelegen Woodbourne. Een paar bougies bleken de oorzaak. De volgende dag keerde de NH799 terug op Omaka. Ze werd op de show zowel  door Parker als echtgenote Liz Needham voorgevlogen.

Gloria Lyons

De Curtiss Kittyhawk NZ3220 is afkomstig uit de immense collectie van de in 2019 overleden John Smith uit Mapua. Het vliegtuig is door de familie Smith uitgeleend aan het Aviation Heritage Centre hier op Omaka. Na aankomst in Nieuw-Zeeland werd de P-40N-20 in november 1943 door No.1 Aircraft Depot te Hobsonville gereed gemaakt en werd vervolgens overgedragen aan de No.4 Servicing Unit, de eenheid, die zorg droeg voor de vliegtuigen van de New Zealand Fighter Wing. De No.4 SU was gelegerd op de basis Ondonga, Nieuw-Georgia, Solomon Eilanden.  De NZ3220 werd gevlogen door No.18 Squadron en kreeg de code 'FE-G'. Zo werd de NZ3220 het derde vliegtuig, dat de naam 'Gloria Lyons' zou dragen. De NZ3220 overleefde de oorlog, keerde terug naar Nieuw-Zeeland en belandde uiteindelijk in de collectie van John Smith.

P-40N-20 Kittyhawk NZ3220 was de derde Kittyhawk met de naam 'Gloria Lyons'. In de  cockpit van de Kittyhawk is een klein getypt kaartje aangebracht: 

”To the pilot. Gloria Lyons is our No.4 SU mascot. She is doing a long-term in hospital and we want both Glorias to last a long time. No.4 SU, December ’43.”

Links: de originele uit de oorlog daterende beschildering van NZ3220. Ze was de derde en laatste Nieuw-Zeelandse Kittyhawk die deze naam droeg.

Gloria Lyons’ (1) = NZ3148/’G’, P-40N-1; afgeschreven na een noodlanding op Torokina op 9 februari 1944 (vlieger: F/O Charlie S. Woods.
‘Gloria Lyons’ (2) = NZ3167/’G’, P-40N-5; afgeschreven op 23 februari 1944, nadat deze was geraakt door Japans afweervuur tijdens een aanvalsvlucht op een Japanse vliegstrip op Buka Eiland, ten noorden van Bougainville. Ook deze keer gevlogen door Woods. Hij maakte een geslaagde noodlanding op zee vlakbij zijn thuisbasis Torokina.
‘Gloria Lyons’ (3) = NZ3220/’G’, P-40N-20

Op de foto rechtsboven: Twee provisorisch aangebrachte houten plankjes houden de 250lb bom in positie tijdens de vlucht. De plankjes waren overigens wel conform Curtiss specificaties . Bij afworp van de bom vielen zij weg.

Meer over 'Gloria Lyons' in Dangerous Skies.

Niet alleen maar jagers

Anson I MH120 diende eerder bij de Australische luchtmacht en kwam uiteindelijk als restauratieproject naar Nieuw-Zeeland.  Luchtvaartenthousiast Bill Reid en z'n team werkten jaren aan het pronkstuk. De Anson is in de kleuren van No.206 Squadron, dat aan het begin van de Tweede Wereldoorlog vanaf de basis Bircham Newton patroulles uitvoerde boven de Noordzee. Zo ook Anson K6183/VX-B op 5 september 1939. Boven de Friese Waddeneilanden raakte de bemanning van de Anson in gevecht met een Heinkel He 115 van de Luftwaffe. Het toestel, gevlogen door Nieuw-Zeelander P/O Edwards was daarbij zo zwaar beschadigd, dat de vlieger zich genoodzaakt zag een noodlanding op de Noordzee uit te voeren. Alleen Edwards kon door de Heinkel uit zee worden opgepikt. De andere drie bemaaningsleden zijn tot op de dag van vandaag vermist en worden herdacht op het Runnymede Memorial in Surrey, Engeland. Lees meer over het drama in onze reportage over het Aviation Heritage Centre.

Het zouden de grijze luchten boven de Noordzee kunnen zijn, zoals op die bewuste dag in september 1939. De Anson is in de problemen gemaakt en de bemanning maakt zich op voor een noodlanding op zee. Anson ZK-RRA wordt hier voorgevlogen door eigenaar Bill Reid met naast hem Ryan Southam. ​Tegenwoordig vliegt deze Anson (als OO-RRA) in Europa.

Harvard IIa NZ1044 (ZK-OTU) van Bevan Dewes is in de originele beschildering zoals het vliegtuig tussen 1944 en 1945 dienst deed by No.2 Operational Training Unit op Ohakea. Van alle in Nieuw-Zeeland vliegende Harvards, is dit de enige machine in de configuratie en kleuren uit de Tweede Wereldoorlog.

Meer Harvards

De 'Nachbau' van een Focke Wulf Fw 190A-8 maakte haar debut tijdens CF2013. ZK-RFR 'Stahlgewitter' is uit een serie van door Flug Werk GmbH nieuw gebouwde vliegtuigen en worden aageduid als FW 190A-8/N. In tegenstelling tot het origineel, dat wwerd voortgedreven door een BMW801F,  is 'Stahlgewitter' uitgerust met een in China in licentie gebouwde Shvetsov Ash-82T 14-cylinder. De klassieke lijnen van de Fw 190 zijn desondanks bijna geheel bewaard gebleven. De FW 190 is in de kleuren van Hauptmann Erich Rudorffer, Gruppenkommandeur van de II./JG 54 aan het Oostfront.

Frank Parker brengt de FW 190 in positie voor de landing op Omaka's RWY-30. Flaps naar beneden en de snelheid terug brengen naar 85 knopen. Ondanks het wijde landingsgestel vergt een landing z'n uiterste concentratie.

De Polikarpov Po-2 van Stephen en Chrystal Witte maakte haar debut op CF2023. Deze vliegtuigen werden gedurende de Tweede Wereldoorlog door de Sovjets ingezet als lichte bommenwerper, maar vooral om in de nachtelijke uren angst en paniek te zaaien onder de Duitse troepen op de grond. De Po-2's van een aantal eenheden werden gevlogen door vrouwelijke piloten: de 'Heksten van de Nacht', of zoals ze door de Duitsers werden genoemd: 'Nachthexen'. In het AHC is een diorama aan hen gewijd.

Meer over de 'Nachthexen'

Sinds de Russische invasie in Oekraïene heeft de Rode Ster een geheel andere betekenis gekregen. Niettemin zijn de twee Yaks een indrukwekkend gezicht, ook al zijn de niet meer voorzien van hun originele krachtbronnen. De Yak-3UA 'Full Noise' van Graeme Frew is in plaats van een Russische Klimov voorzien van een Allison V-1710.

Mark O'Sullivan brengt 'Steadfast' terug naar de flightline, na een geslaagde oefenvlucht voorafgaande aan CF2023. Deze Yak-3UPW  wordt aangedreven door een Pratt&Whitney R-2000.

Deze heuse V-2 replica werd aan het eind van de show onder vuur genomen door Spitfire F.XIV NH799. 

Terug naar de beginjaren van de luchtvaart

Deze replica Bleriot XI werd gebouwd door Gert Willem van Kruiningen in Rangiora. ZK-BXI wordt aangedreven door een originele Velie M5 5-cylinder uit 1928.

De andere Bleriot in de show is eveneens een replica. De originele 'Britannia' staat in de Nieuw-Zeelandse luchtvaartgeschiedenis te boek als het allereerste militaire vliegtuig in het land.

De 'Britannia is in tegenstelling tot de ZK-BXI niet vliegwaardig, maar niettemin een indrukwekkend gezicht.

Militaire luchtvaart in de Eerste Wereldoorlog

De Sopwith Pup replica ZK-SPH van Chariots of Fire is in de kleuren van No.54 Squadron, RFC. Het vliegtuig is voorzien van een nieuw gebouwde Gnome van 100pk. Het vliegtuig is gebouwd door eigenaar en vlieger John Richards.

Twee vliegwaardige Nieuport replica's op CF2023 in de vorm van ZK-NII, een Nieuport 11 'Bébé'  (hier op Omaka door het Aviation Heritage Centre gebouwd). De oorspronkelijke Nieuport 11 verscheen in 1915 boven de slagvelden, en werd onder andere ingezet gedurende de Slag van Verdun. Naarmate de weken verstreken werd duidelijk, dat de Nieuport 11 het wat snelheid en klimvermogen steeds vaker moest afleggen tegen haar Duitse tegenstanders. Zo werd de 80pk Le Rhône vervangen door een versie van 100pk. Nieuports met deze krachtbron kregen de type-aanduiding Nieuport 16. 
Op de foto rechts de 'N4187', ZK-XVI, Nieuport 16 (Replica), eveneens op Omaka gebouwd en eigendom van het AHC XVI Syndicate. Het vliegtuig is in de kleuren van de Russische Keizerlijke Luchtvaart Afdeling. Beide Nieuports zijn nu voorzien van een 110pk Rotec R2800 motor. 

Ryan Southam in de Bristol F.2b Fighter. Enkele weken voor de show maakte  de ZK-BHS op 17 januari 2023 haar eerste vlucht na een lange en grondige restauratie. 

ZK-BHS heeft een 200pk Ranger 6-cylinder in plaats van een Rolls Royce V-12 Falcon I, II of III, die oorspronkelijk als krachtbron voor Bristol Fighters dienden.

De Gouden Jaren '30

Waco YMF-5C ZK-YMF..

Nu Waco T.10 Taperwing is eigendom van Marty Cantlon en wordt hier gevlogen door Phil Hooker.
​Rechts:Waco UPF-7 ZK-UPF van Simon Holdsworth.

Keith Skilling in zijn Waco YMF-F5 (ZK-CFL) in formatie met  Marty Cantlon in Waco YMF-5C ZK-YMF.

Waco UOC Custom ZK-AEL maakte enkele weken voor aanvang van de show, op 9 januari 2023, haar eerste vlucht. Het vliegtuig is de enige vliegwaardige van slechts drie gebouwde exemplaren. Het werd in 1936 nieuw aangekocht door de Marlborough Aero Club. Gedurende de Tweede Wereldoorlog werd het door de Nieuw-Zeelandse luchtmacht gevorderd en deed als NZ575 dienst. 

Deze formatie van vijf vliegtuigen van de Weaver Aircraft Company of Ohio (Waco) is de grootste ooit in de luchten van Australazië. Jay McIntyre leidt de vier anderen in ZK-AEL, met Phil Hooker in de rode Taperwing (ZK-WTW), Marty Cantlon in ZK-YMF, Keith Skilling in  de beige gekleurde ZK-CFL en Martin Burdan in ZK-UPF.

Op naar de na-oorlogse luchtvaart

John Luff in zijn ex Zwitserse Venom FB.50. Het vliegtuig is geschilderd in de kleuren van  een Venom FB.1  van No.14 Squadron, RNZAF, dat ten tijde van de zogenaamde 'Malayan emergency' op RAF Tengah, Singapore was gelegerd. Ooit vloog deze ZK-VNM als J-1630 bij de Zwitserse Flugwaffe.

C-47B Skytrain ZK-DAK glijdt binnen over de zo kenmerkende heuvels van de Wither Hills.

Brett Emeny brengt zijn T-28C ( ZK-JGS) binnen op de donderdag voorafgaand aan CF2023. Het is moeilijk te beseffen, dat hij nog geen 14 dagen na de show plotseling is komen te overlijden. Zijn Trojan draagt de kleuren van VA-122 ‘Flying Eagles’  op NAS Lemoore, Californië.  De T-28C hadeen versterkt landingsgestel ten opzichte van de voorgaande versies, evenals een vanghaak voor operaties op vliegdekschepen. De propellerbladen waren ongeveer 22 centimeter korter dan die van de T-28B. Beide varianten waren voorzien van een Wright R-1820-86A motor. 

Hedendaagse militaire luchtvaart

Het C-130H tijdperk van de RNZAF loopt ten einde. Het trouwe werkpaard van No.40 Squadron op RNZAF Base Auckland wordt vervangen door een vijftal nieuwe C-130J-30's. Naast ondersteuning van de Kiwi Blues, het parachute demonstratieteam, verzorgde de NZ7004 zelf een aantal demo's, waaonder enkele 'Khe-Sahn'-naderingen.

C-27J Spartan A34-003 van No.35 Squadron, Royal Australian Air Force. De RAAF voert samen met de RNZAF jaarlijks tal van humanitaire missies uit in Zuid-Oost Azië en naar de eilanden in het zuiden van de Stille Oceaan.

NZ3614 is een van de acht operationele Kaman SH-2G(I) Super Seasprites van  No.6 Squadron op RNZAF Base Auckland (Whenuapai). Voorts worden er nog twee helikopters (NZ3615 and NZ3620) op reserve gehouden. Deze Seasprites werden overgenomen van de Australische marine. NZ3614 vloog daar als N29-161656. De Nieuw-Zeelandse Seasprites worden onderhouden en gevlogen door de luchtmacht, maar zijn vooral ten dienste van de Nieuw-Zeelandse marine.

Classic Fighters 2027 vindt plaats in het paasweekend van vrijdag 26 t/m zondag 28 maart 2027.

Aviation Heritage Centre Omaka

Bij het vliegveld is het Aviation Heritage Centre (AHC) gevestigd. Een groot deel van de tentoongestelde vliegtuigen is vliegwaardig en zijn tijdens Classic Fighters op de flightline én in de lucht te bewonderen. Een bezoek aan het AHC is dan ook zeer de moeite waard. Het museum kent een tweetal afdelingen, waarvan 'Knights of Sky' richt zich op de luchtvaart in en rond de Eerste Wereldoorlog, 'Dangerous Skies' is gewijd aan de luchtoorlog van 1939 - 1945.
​
Een nieuwe ontwikkeling is het inrichten van een museumruimte voor de na-oorlogse militaire luchtvaart. 

​Neem gerust een kijkje in de fotoreportage die we eerder maakten.

Aviation Heritage Centre
14 Rosina Corlett Lane
Omaka, Blenheim